DIWRNOD DEFNYDDIO’R RHYNGRWYD YN FWY DIOGEL 2018- Creu, Cysylltu a Rhannu Parch

Gan Shannon Williams, Mewnol Marchnata a Myfyriwr ym Mhrifysgol De Cymru

Mae Diwrnod Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel yn anelu at greu rhyngrwyd sy’n fwy diogel a rhyngrwyd well, lle gall pawb fod yn ddiogel ac yn rymus ar-lein. Pwrpas Diwrnod Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel yw addysgu pawb i ddefnyddio’r dechnoleg yn gyfrifol, yn barchus ac yn feirniadol.

Mae rhyngrwyd well yn dechrau pan fyddwch yn gallu ‘Creu, Cysylltu a Rhannu Parch’, sef thema eleni. Sut gallwn ni wneud hynny?

Creu

Gall y rhyngrwyd fod yn gyfrwng creadigol gwych. Gallwch greu pethau ar y rhyngrwyd mewn amrywiaeth o ffyrdd, a rhai o’r dulliau mwyaf poblogaidd o hunanfynegiant ar hyn o bryd yw:

  • Blogio;
  • Arlunio;
  • Barddoniaeth;
  • Ysgrifennu;
  • Flogio.

Ond sut ydych chi’n cadw’n ddiogel wrth wneud rhywbeth creadigol? Pryd ydych eisiau i’r byd weld beth allwch chi ei wneud a phryd ydych eisiau cadw pethau’n fwy preifat?

Mae cyfrineiriau a data yn un o’r prif ffyrdd y gallwch gadw’n ddiogel, oherwydd os gall rhywun fynd ar eich blog, fe allen nhw eich dynwared chi a sut bydd eich gwylwyr yn gwybod nad chi sy’n ysgrifennu popeth? Meddyliwch am effaith rhywun arall yn esgus mai chi ydyn nhw! Sut y gallai newid barn eich dilynwyr ohonoch chi a’r blog yr ydych wedi gweithio mor galed i’w sefydlu?
Yn ffodus i chi, os nad ydych yn rhannu eich cyfrineiriau, yna rydych ar y trywydd iawn. Fodd bynnag, os ydych eisiau bod yn fwy gofalus byth a chael mwy o reolaeth dros bwy all weld eich gofod ar y we, efallai mai’r hyn sydd ei angen arnoch yw rhyw fath o feddalwedd ddiogelwch. Bydd gan nifer o wefannau eisoes feddalwedd rhad ac am ddim y gallwch ei hymgorffori ar eich safleoedd chi, felly ewch ati i’w gosod, ac yna fe allwch rannu eich creadigaethau heb boeni!

Cysylltu

Mae bod yn gymdeithasol ar-lein yn boblogaidd iawn y dyddiau hyn ac mae gan Facebook dros un biliwn o aelodau gweithredol, ac mae gan Instagram 100 miliwn o bobl yn postio bob mis! Mae hyn yn golygu os yw rhywun eisiau dod i wybod rhywbeth amdanoch, fe allan nhw chwilio amdanoch ar Google ac mae eich cyfryngau cymdeithasol yn siŵr o ymddangos.

Ydych chi’n gwybod os yw’r nodweddion diogelwch gennych ar y rhain? Ydy’ch tudalennau’n breifat? Ydych chi’n adnabod y bobl yr ydych yn eu hychwanegu at eich rhestr ffrindiau? Mae cyfyngu ar bwy rydych yn eu hychwanegu a pha mor hawdd y gall pobl ddod o hyd o wybodaeth amdanoch yn gam mawr, ond mae’n angenrheidiol y dyddiau hyn. Yn enwedig pan mae gymaint o droliau a chyfrifon bot ar-lein. Mae hefyd yn bwysig meddwl am yr hyn yr ydych yn ei bostio ar-lein, oherwydd fe allai effeithio ar sut y bydd cyflogwyr yn y dyfodol yn eich gweld, a gallai olygu, weithiau, na chewch eich dewis ar gyfer y swydd.

Nid yw chwarae gêm ar-lein mor wahanol â hynny chwaith; er bod siarad â dieithriaid ar-lein yn gallu ymddangos yn hwyl wrth i chi chwarae gêm, ydych chi’n gwybod pryd i roi’r gorau i’r sgwrs? Ydych chi’n gwybod i beidio â chwrdd â nhw? Ydych chi’n mynd i’w hychwanegu fel ffrind hyd yn oed os nad ydych wedi cwrdd â nhw o’r blaen mewn bywyd go iawn? Cofiwch nad ydych wir yn gwybod â phwy yr ydych yn siarad.

Mae bod yn ddiogel ac yn gymdeithasol ar-lein yn anodd, yn enwedig fod gymaint o safleoedd sy’n eich annog chi i gwrdd erbyn hyn. Ond dilynwch eich greddf, ac os ydych eisiau cwrdd â nhw, gwnewch yn siŵr fod hyn yn digwydd mewn lle cyhoeddus, dywedwch wrth rywun ble rydych yn mynd a chyda phwy, anfonwch ffotograff at rywun ynghyd â gwybodaeth am y person yr ydych yn cwrdd â nhw, os yw’n bosibl, a gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrthyn nhw eich bod wedi cyrraedd er mwyn rhoi gwybod iddyn nhw eich bod yn iawn.

Rhannu Parch

Mae’r rhyngrwyd wedi rhoi llwyfan i bobl rannu eu barn a’u hangerdd yn gyhoeddus, ac er y gall hyn fod yn ffordd ardderchog o ddechrau trafodaeth neu i annog pobl i siarad (meddyliwch am ymgyrchoedd fel #FiHefyd, neu her y bwced iâ) gall hefyd arwain at y rhyngrwyd yn troi’n ofod negyddol iawn.

Cofiwch fod geiriau’n bwerus, ac er y gallwch eu postio’n ddienw, maen nhw’n dal i allu brifo pobl – felly rhannwch barch ar-lein. Ceisiwch bostio pethau cadarnhaol yn unig, peidiwch ymyrryd yn nadleuon pobl eraill a pheidiwch â rhannu sylwadau ymfflamychol gan bobl eraill.

Byddwch yn Feirniadol

Mae e-byst a negeseuon testun sy’n sothach yn dod yn llawer mwy twyllodrus, ac mae gwasanaethau sothach yn perffeithio e-byst a negeseuon testun er mwyn iddyn nhw edrych fel y gallen nhw fod oddi wrth ffrindiau neu gwmnïau dibynadwy. Meddyliwch cyn clicio! Ydych chi’n gwybod wrth bwy oedd yr e-bost hwnnw, mewn gwirionedd? Ydych chi’n gwybod ai’ch ffrind chi mewn gwirionedd anfonodd y neges destun honno o Sbaen yn dweud ei bod wedi torri ei braich? Cyn i chi anfon unrhyw fanylion amdanoch chi’ch hun, eich cyfeiriad neu fanylion eich cerdyn, meddyliwch. Meddyliwch a yw hyn yn arferol? Byddwch yn feirniadol. Os ydych yn amheus, gwiriwch y wefan swyddogol a ffoniwch y rhif gwasanaeth cwsmer swyddogol, neu ffoniwch eich ffrind sydd, yn ôl pob sôn, yn Sbaen. Ni fydd gwirio rhywbeth yn ofalus yn cymryd llawer o amser neu ymdrech, ond fe allai arbed llawer o drafferth i chi.

Dyma rai canllawiau y gallech eu defnyddio yn y dyfodol…

Dyma rai ffyrdd da o adnabod e-byst sothach:

  • Nid yw’r e-bost yn defnyddio eich enw, dim ond ‘Annwyl gwsmer,’
  • Mae’r e-bost yn gofyn i chi ddarparu eich dyddiad geni, enw llawn, cyfeiriad, ac ati.
  • Gallai’r e-bost gynnwys neges fygythiol os nad ydych yn ymateb yn syth.
  • Mae’r e-bost yn gofyn am eich manylion banc neu rif hunaniaeth bersonol – ni fydd banc go iawn fyth yn gofyn am hyn ac nid oes angen rhifau hunaniaeth bersonol er mwyn siopa ar-lein

Nid wyf yn dweud wrthoch chi am beidio â defnyddio’r rhyngrwyd oherwydd mae’r rhyngrwyd yn ofod ardderchog, gall wella nifer o feysydd yn eich bywyd a’ch helpu i aros mewn cysylltiad â’r byd, ond dim ond os ydych yn ei ddefnyddio’n gywir ac mewn goleuni cadarnhaol. Mae’r rhyngrwyd yn wych oherwydd gall roi llais i chi. Ond cofiwch ddefnyddio’r llais hwnnw’n gyfrifol, yn barchus ac yn feirniadol.

CREU, CYSYLLTU A RHANNU PARCH: MAE RHYNGRWYD WELL YN EICH DWYLO CHI.

Am ragor o wybodaeth am gadw’n ddiogel ar-lein, cliciwch yma

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *