Coastal Housing – mentrau cydweithredol yn rhoi cymunedau yn gyntaf

Oddi wrth Ross Williams, Coastal Housing

Mae’r Grŵp Coastal Housing yn rheoli tair menter gydweithredol ar draws ei stoc tai. Dyma nhw:

  • Gwynfyd – Blaengwynfi
  • Menter Tai Cydweithredol Glyn-nedd – Glyn-nedd
  • Bron Allt – Creunant

Er bod gan y tair sawl elfen debyg, maent yn unigryw yn eu ffordd eu hunain ac, i bob pwrpas, maent yn cael eu rheoli ychydig yn wahanol ym mhob achos.

Cafodd Gwynfyd Housing Co-operative ei sefydlu ym 1990 ac mae wedi ei lleoli yn Sŵn Y Nant, Blaengwynfi. Mae’r prosiect hwn yn cynnwys tri deg un eiddo. Mae Coastal yn ‘asiant rheoli’ yn y cytundeb hwn. Ar hyn o bryd nid oes unrhyw eiddo gwag ar yr ystad.

Mae aelodau’r fenter gydweithredol yn gosod eu lefelau rhent eu hunain bob blwyddyn ac yn cael mynediad i gyllideb, y cytunwyd arni gan y pwyllgor, i wneud gwaith cynnal a chadw a gwelliannau cylchredol. Caiff y cyfarfod hwn ei fynychu hefyd gan y Gwasanaeth Atgyweirio (Arfordirol) er mwyn trafod ac ateb unrhyw ymholiadau cynnal a chadw. Mae’r pwyllgor wedi prynu torrwr gwair a strimiwr yn ddiweddar er mwyn cynnal a chadw’r gerddi ar yr ystad.

Caiff pedwar cyfarfod eu cynnal bob blwyddyn, lle mae’r pwyllgor yn trafod dyraniadau, cynnal a chadw, cyfrifon, ac ati. Yn ogystal, caiff un cyfarfod ei gynnal ym mis Chwefror bob blwyddyn er mwyn cytuno ar y gyllideb ar gyfer y flwyddyn ariannol ddilynol a chytuno ar lefelau’r rhent ar gyfer pob eiddo. Caiff y Cyfarfod Blynyddol Cyffredinol ei gynnal ym mis Medi bob blwyddyn.

Caiff talebau addurno eu darparu i’r tenantiaid bob pedair blynedd, gan ddibynnu ar faint yr eiddo.

Sefydlwyd Glynneath Housing Co-operative hefyd ym 1990 ac mae ganddo wyth ar hugain o leoedd ar ystad Heathfield. Mae tenantiaeth lawn i’r cynllun.

Y pwyllgor sydd â’r gair olaf ar ddyraniadau a phryd y dylid cymeradwyo neu wrthod ceisiadau. Os oes tenantiaeth lawn i’r eiddo, caiff cais wedi ei gymeradwyo ei osod ar y rhestr aros. Caiff ceisiadau eu hanfon at y pwyllgor sy’n cwrdd, yn annibynnol i Coastal, ac yn cynghori ynglŷn ag a ydyn nhw’n cymeradwyo neu beidio. Mae’r Swyddog Tai Cymunedol yn arwain ar y cyflenwad o wybodaeth ymgeisio i’r pwyllgor.

Caiff pedwar cyfarfod y flwyddyn eu cynnal ar hyn o bryd, ym mis Ionawr, Ebrill, Gorffennaf a Hydref (Cyfarfod Blynyddol Cyffredinol) yn ogystal â pharti gardd ym misoedd yr haf. Bob blwyddyn, yn ystod mis Mai, caiff gwrtaith ei ddarparu i bob tenant at bwrpas addurno’r cynllun gyda basgedi crog.

Yn ystod mis Ebrill a Mai o bob blwyddyn ariannol, caiff y llyfrau ac arian parod eu casglu gan y Trysorydd a’u cyflwyno i’r archwiliwr penodedig. Wedi iddynt gael eu harchwilio, maent yn cael eu dychwelyd.

Sefydlwyd Bron Allt yn 2007 ac mae wedi ei leoli ar ystad Bron Allt yng Nghreunant. Mae’r fenter gydweithredol hon yn cynnwys pum deg chwech o dai, mae pumdeg pedwar ohonynt yn dai sy’n perthyn i Coastal ac mae dau le wedi eu gwerthu trwy’r cynllun Hawl i Brynu. Yn wahanol i Gwynfyd a Glyn-nedd, nid yw Bron Allt yn fenter gydweithredol gofrestredig.

Fodd bynnag, mae pob aelod o’r fenter gydweithredol yn aelod cofrestredig ac yn talu ffi o £1 ar ôl derbyn tenantiaeth. Caiff lefelau rhent ar gyfer yr ystad hon eu rheoli gan Coastal Housing, ynghyd â’r atgyweiriadau a’r gwasanaeth cynnal a chadw.

Yn draddodiadol, cytunwyd ar wythnosau lle nad oes rhent yn cael ei dalu dros gyfnod Gŵyl y Banc mis Awst a’r wythnos rhwng y Nadolig a’r Flwyddyn Newydd. Caiff 4 cyfarfod eu cynnal bob blwyddyn ym mis Ionawr, Ebrill, Gorffennaf a Hydref (Cyfarfod Blynyddol Cyffredinol).

Fel sefydliad, rydym yn gwneud nifer o arsylwadau ac rydym wedi creu pwyntiau trafod yn ymwneud â’r fenter tai cydweithredol yn gyffredinol a’n hymagwedd tuag ati:

  • Beth yw goblygiadau deddfwriaeth Rhentu Ddoeth Cymru i fentrau tai cydweithredol? Yn flaenorol, pan ofynnwyd hyn i Rhentu Doeth Cymru, dywedon nhw ym mis Mawrth 2017 nad oedden nhw’n gallu blaenoriaethu’r ymholiad oherwydd maint eu llwyth gwaith yn dilyn cyflwyno’r ddeddfwriaeth i gychwyn.
  • Yn dilyn trafodaeth fewnol ar rôl tai cydweithredol o fewn Coastal, roeddem ni’n dyfalu beth fyddai’r ffordd orau i’w hyrwyddo a denu mwy o bobl at dai cydweithredol.
  • Sut ydyn ni’n dechrau sgwrs sy’n annog rhagor o fentrau ‘Ar Sail Asedau’?
  • Ydy cysondeb gweithredol ar draws pob un o’r tri o’n mentrau cydweithredol yn rhywbeth sy’n gweddu i’r cymunedau neu Coastal? Y cyntaf yn unig ddylai fod yn bwysig. Eu hagweddau unigryw sy’n rhoi hunaniaeth iddyn nhw.
  • Cafwyd trafodaethau trylwyr cyn unrhyw newidiadau i’r ardaloedd daearyddol y mae ein Swyddog Tai Cymunedol yn ymwneud â nhw. Buddsoddir yn fawr mewn perthnasoedd ar lefel gymunedol, a gall newidiadau amharu ar fomentwm mewn mentrau hyd yn oed yn achos y trosglwyddiadau mwyaf llyfn.
  • Byddem yn hoffi archwilio unrhyw gyfleoedd hyfforddi posibl gyda Chanolfan Gydweithredol Cymru, trwy’r Prosiect Tai Cydweithredol yng Nghymru.

 

 

 

 

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *