Y Prif Weinidog yn datgan bod cwmnïau cydweithredol a chydweithredu yn ganolog i Lywodraeth Cymru

Wrth annerch cynhadledd ganmlwyddiant y Blaid Gydweithredol yn ddiweddar, nododd Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones sut mae Llywodraeth Cymru wedi cefnogi cydweithredu a chwmnïau cydweithredol hyd yn hyn, a’i chynlluniau i gefnogi’r sector dros dymor y Cynulliad hwn. Nododd fod cydweithredu yn gwbl ganolog i feddylfryd Llywodraeth Cymru:

Achieving fair shares for all requires a co-ordinated response across government. It requires those values of co-operative action to be built in from the start in every policy we develop as a government. It requires fairness to be the organising principle around which every practical policy is developed.

 

Hefyd, cyfeiriodd y Prif Weinidog at gyfraniad cwmnïau cydweithredol at economi Cymru, ac at gymorth presennol Llywodraeth Cymru. Canmolodd gyfraniad y sector, gan nodi bod busnesau cymdeithasol yn werth dros £2.3 biliwn i economi Cymru, gan gynnal dros 40,000 o swyddi a llawer mwy o gyfleoedd gwirfoddoli. Dangoswyd cymorth presennol Llywodraeth Cymru i helpu twf a datblygiad y sector drwy raglen Busnes Cymdeithasol Cymru. Cyflwynir y rhaglen hon mewn partneriaeth â Chanolfan Cydweithredol Cymru a Busnes Cymru, ac mae’n cynnig cyngor pwrpasol i gwmnïau cydweithredol a mentrau cymdeithasol newydd, gan gynnwys cymorth cyllido, caffael, cynllunio ar gyfer olyniaeth a thendro.

 

Wrth gyfeirio at yr hinsawdd economaidd heriol a’r ansicrwydd yn dilyn Brexit, dywedodd y Prif Weinidog fod cefnogi busnesau cymdeithasol cydweithredol ledled Cymru i wynebu’r heriau hyn yn rhan allweddol o waith Llywodraeth Cymru. Mae’r gwaith hwn yn cynnwys lansio Banc Datblygu Cymru, Swyddi Gwell Yn Nes Adref a chefnogi gwaith comisiynu deallus a phrosesau caffael blaengar er mwyn cryfhau cadwyni cyflenwi a sicrhau bod rhagor o werth economaidd yn aros mewn cymunedau lleol. Hefyd, amlinellodd sut mae cwmnïau cydweithredol yn gallu helpu i fynd i’r afael â’r heriau a’r cyfleoedd sy’n wynebu Cymru.

 

Wrth i Fasnachfraint Rheilffyrdd Cymru a’r Gororau ddod i’w therfyn ac wrth i gynlluniau gael eu datblygu ar gyfer y Metro, mae gennym gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i greu system drafnidiaeth gyda’r gorau yn y byd sy’n gallu helpu i weddnewid economi a chymunedau Cymru. Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu model newydd ar gyfer rhwydwaith rheilffordd Cymru a’r Gororau sy’n rhoi blaenoriaeth i wasanaethau yn hytrach nag elw. Mae cwmni dielw Trafnidiaeth Cymru wedi’i sefydlu er mwyn cynllunio a gosod y fasnachfraint nesaf a’r Metro. Ni fydd yn gosod unrhyw gontractau ac eithrio’r rhai y mae’n ofynnol iddo eu gosod ar sail fasnachol. Lle bo hynny’n digwydd, bydd maint yr elw o’r gwasanaethau hyn yn cael ei gapio, a bydd yr arian dros ben yn cael ei ail-fuddsoddi yn y system drafnidiaeth ehangach.

 

Er mwyn diwallu’r angen cynyddol am dai fforddiadwy, mae Llywodraeth Cymru yn datblygu capasiti’r sector tai cydweithredol, gan ddarparu bron i £2 filiwn o gyllid cyfalaf i gefnogi tai cydweithredol yng Nghymru. Canmolodd y Prif Weinidog waith Canolfan Cydweithredol Cymru yn galluogi tri phrosiect peilot yng Nghaerdydd, Casnewydd a Sir Gaerfyrddin i ddatblygu modelau cydweithredol newydd o rent cymdeithasol, rhent canolradd a rhanberchnogaeth. Yn gynharach eleni, darparodd Llywodraeth Cymru £150,000 arall i helpu Canolfan Cydweithredol Cymru i roi cyngor i gynlluniau tai cydweithredol.

 

Wrth i’r pwysau ar ofal cymdeithasol gynyddu, mae angen mynd ati ar frys i ddatblygu dulliau gweithredu arloesol newydd a modelau gofal newydd, mwy cynaliadwy er mwyn ymdopi â’r pwysau. Mae Llywodraeth Cymru wedi cydnabod bod dulliau cydweithredol yn gallu helpu i ymateb i’r her hon drwy’r Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant. Mae’r Ddeddf yn nodi bod gan awdurdodau lleol ddyletswydd i hyrwyddo datblygiad sefydliadau dielw i ddarparu gofal, cefnogi gofalwyr, a hybu gwasanaethau ataliol. Mae egwyddorion cyd-gynhyrchu wedi’u cyflwyno yn y Cod Ymarfer. Mae trefniadau cydweithredol i hyrwyddo modelau gofal newydd wedi’u nodi yn y Ddeddf.

 

O gefnogi modelau gofal plant newydd i hyrwyddo syniadau cydweithredol yn yr ystafell ddosbarth, dywedodd y Prif Weinidog fod yna gyfle enfawr i’r Blaid Gydweithredol a’i haelodau weithio gyda Llywodraeth Cymru dros y blynyddoedd nesaf i ddatblygu modelau gwasanaeth newydd ac arloesol sy’n gallu ymateb i’r heriau mwyaf sy’n ein hwynebu. Wrth wneud hyn, mae gennym gyfle allweddol i sicrhau bod Cymru yn esiampl o arfer da ledled y DU ac ym mhob cwr o’r byd.

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *