Cynnig gwasanaethau digidol cyhoeddus i bawb

Leighton Andrews, Athro Ymarfer mewn Arwain ac Arloesi Gwasanaethau Cyhoeddus, Ysgol Busnes Caerdydd

Pan ddaeth yr iPad allan i ddechrau fe brynais un i fy mam 80 oed. Mae Peggy’n gyn athrawes, ac yn deipydd llaw fer hollol gymwys ond doedd hi erioed wedi hoffi cyfrifiaduron – yr holl wastraffu amser yn aros iddyn nhw gychwyn ac ati. Felly doedd hi erioed wedi anfon e-bost. Nawr mae hi’n anfon ac yn derbyn e-byst, yn gweld lluniau a fideos teuluol yn syth, yn darllen ei phapur newydd ar-lein ac weithiau’n gwylio’r criced ar-lein hefyd.

Pan lansiwyd rhaglenni Llywodraeth Cymru Cymunedau@un ac wedyn Cymunedau 2.0, roedden nhw’n canolbwyntio ar sut i gyrraedd pobl trwy gyfrwng y pethau oedd o ddiddordeb iddyn nhw. Gyda chyfryngwyr cymunedol yn ymddwyn fel cefnogwyr cynhwysiant digidol ar draws Cymru, a chronfa i gefnogi mentrau cymunedol, daethom ar draws pobl leol, yn aml ar raddfa fach iawn, oedd heb gael unrhyw hyfforddiant cyfrifiadurol o flaen llaw, yn goresgyn y ffaith eu bod yn cael eu gadael allan o’r byd digidol wrth iddyn nhw sylweddoli bod y cyfrwng digidol yn cynnig cyfleoedd newydd iddyn nhw o fewn eu diddordebau, boed hynny’n rasio colomennod, ffotograffiaeth, hanes teuluol neu gymunedol, radio cymunedol neu ystod o weithgareddau eraill.  I lawer, dim ond y dechrau oedd hyn. Rwy’n cofio fy etholwraig ar y pryd, Sharon Morris o Dreherbert, a ddaeth yn un o lwyddiannau mawr y rhaglen Communities@One. Cafodd llwyddiant Cymru gyda’r rhaglenni hyn ei gydnabod ar lefel y DU a’r UE.

Rydym yn gwybod bod mwy a mwy o wasanaethau cyhoeddus yn mynd yn ddigidol. Mae cyfleoedd mawr i loywi sgiliau ein gweithluoedd a gwneud y gwaith yn fwy gwerth chweil a llai llafurus, gan ryddhau staff i wneud tasgau mwy defnyddiol a llai ailadroddgar. Pan oeddwn yn Weinidog Gwasanaethau Cyhoeddus, gwelais lwyddiant mawr y cynllun newydd a gyflwynwyd gan luoedd heddlu De Cymru a Gwent a oedd yn arloesol gyda chreu’r Electronic Pocket Notebook a’r ap symudol I-Patrol. Mae’r rhain yn galluogi swyddogion mewn safle trosedd i gofnodi cofnodion clywedol a gweledol gan ddioddefwyr, tystion a throseddwyr, llwytho’r ffeiliau hyn ynghyd ag unrhyw wybodaeth sydd wedi ei chael, i fyny’n uniongyrchol I mewn i system gyfrifiadurol a rennir heb fod angen dychwelyd i’w swyddfa heddlu.

Yn gynyddol, mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu cyflunio’n uniongyrchol ar gyfer anghenion defnyddwyr ac mae’r maes digidol wrth galon y ddarpariaeth gwasanaeth newydd. Gall ychydig bach o gyllid arwain at arloesi a datblygiadau newydd, fel y gwelsom trwy’r Gronfa Arloesi Digidol a lansiais yn 2015 ac yn flaenorol trwy’r Cynllun Gweithredu Technoleg a’r Cyfryngau Digidol Cymraeg. Yn fwy diweddar, cafodd Cronfa Arloesi Digidol i’r Celfyddydau yng Nghymru ei sefydlu.

Rydym yn gwybod bod y rheini sydd yn yr ysgol yn tyfu i fyny gyda’r byd digidol yn rhan naturiol o’u bywyd bob dydd, ac mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud buddsoddiadau sylweddol i gryfhau dysgu ar-lein trwy Hwb a Hwb+.

Bydd y datblygiadau hyn yn parhau, ond rydym yn gwybod bod bron i un ym mhob pump o bobl Cymru yn dal ddim yn defnyddio’r we yn gyson, a dyna pam fod Llywodraeth Cymru wedi lansio ei chynllun Cymunedau Digidol ym Mawrth 2015. Mae hyn yn rhan bwysig o’r Agenda Mynd i’r Afael â Thlodi a’r Economi. Mae cyrraedd defnyddwyr newydd, adnabod ffyrdd o’u cynnwys mewn datblygu gwasanaeth a gwella eu sgiliau eu hunain yn parhau i fod yn dasg hanfodol ar gyfer y dyfodol – ac mewn byd lle rydym yn fwyfwy pryderus am effaith unigrwydd pan yn hŷn, gallai hyn fod yn un o’r ffyrdd o fynd i’r afael â’r her honno hefyd.

Mae Canolfan Cydweithredol Cymru wedi bod yn gweithio i ymdrin â phroblemau allgáu digidol am dros 11 mlynedd nawr. Drwy weithio gyda Llywodraeth Cymru rydym wedi cyflwyno tair prif fenter: Cymunedau@Un, Cymunedau 2.0 a nawr Cymunedau Digidol Cymru. Rydym yn gwybod bod ein gwaith wedi gwneud cyfraniad arwyddocaol wrth ymdrin â’r rhaniad digidol yng Nghymru ond rydym hefyd yn gwybod bod llawer mwy i’w wneud gan fod mwy a mwy o wasanaethau a rhyngweithiadau’n mynd ar-lein.

Yn ein hymdrech gyson i dynnu sylw at yr angen parhaus am randdeiliaid i weithio gyda’i gilydd i ymdrin â phroblemau cynhwysiant digidol, rydym wedi gwahodd ystod eang o gyfranwyr i ysgrifennu blogiau gwesteion ar ein cyfer yn yr wythnosau sydd i ddod. Edrychwn ymlaen at rannu eu syniadau a’u sylwadau diddorol ac ysgogol wrth i ni ddynesu at Wythnos Dewch Ar-lein  2016.

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *